W co inwestować #2 – kontrakty terminowe

Kontrakty terminowe są to instrumenty pochodne, których cena zależy od jednego lub kilku instrumentów bazowych np. akcji giełdowych. Kontrakt terminowy to najprościej ujmując umowa między dwiema stronami o zakup lub sprzedaż określonej ilości towaru w ustalonym momencie w przyszłości.

Przyjrzyjmy się poniższemu przykładowi. Pan Kowalski posiada 3 sztabki złota, które są łącznie warte 30 000 zł. Ten sam pan Kowalski przeczytał w gazecie niepokojące prognozy, że prawdopodobnie za pół roku wartość złota ma drastycznie spaść, w związku z czym 3 sztabki będą warte 28 000 zł. Pan Kowalski nie chce już dziś pozbywać się złota, więc zawiera kontrakt terminowy z miejscowym jubilerem, że za 6 miesięcy odsprzeda złoto po „dzisiejszej” cenie. Cała operacja, połączona z reinwestycją zysków, jest bardzo opłacalna. Po 6 miesiącach Pan Kowalski może zakupić tą samą ilość złota za 28 000 zł. Dzięki czemu zarobi na czysto 2000 zł. W innym przypadku, jeśli Pan Kowalski nie posiadałby złota, mimo zawartego wcześniej kontraktu, mógłby kupić złoto za 28 000 zł, a następnie sprzedać je na mocy kontraktu za 30 000 zł.

Niestety inwestowanie wiąże się z ryzykiem oraz nagłymi zwrotami wydarzeń. Jeżeli Pan Kowalski źle zinterpretował prognozy na temat złota, bądź też prognozy same w sobie nie były trafne, wówczas będzie na straconej pozycji. W przypadku, gdy kontrakt został zawarty na sprzedaż złota za 30 000 zł, a cena w momencie realizacji wzrośnie do 32 000 zł, związane będzie to ze stratą oraz nieopłacalną reinwestycją.

Powyższy przykład został przedstawiony w uproszczonej formie w celu zrozumienia. Wiadomo, że na Giełdzie Papierów Wartościowych nikt nie będzie fizycznie wymieniał się towarami, czy też akcjami. Generalnie kontrakty terminowe dzielimy na:

  • Kontrakty futures;
  • Kontrakty forward.

Podany wcześniej przykład odzwierciedla kontrakt forward, który jest pozagiełdowy oraz rozliczany dostawnie, a to oznacza, że podczas realizacji jedna ze stron (Pan Kowalski) musi fizycznie dostarczyć towar (złoto), a druga strona (sklep jubilerski) musi fizycznie przyjąć towar.

Znacznie częściej spotykane są kontrakty futures, które charakteryzują się rozliczaniem bezdostawnym – pieniężnym. Ponadto kontrakty te notowane są na giełdzie terminowej, a rozliczenia transakcji naliczane są codziennie, a nie tylko w momencie dostawy (w przypadku kontraktu forward).

Nazewnictwo kontraktów na giełdzie

Kontrakty na GPW poddane są standaryzacji, przez co nazwy tych instrumentów mogą być na pierwszy rzut oka niezrozumiałe. Typowy schemat wygląda następująco:

Fkkkmrrxx, gdzie:

F             – symbol kontraktu terminowego;

kkk         – kod instrumentu bazowego np. W20 – WIG20;

m            – kod miesiąca, w którym następuje wygaśnięcie i ostatnie wykonanie kontraktu. Dla kontraktów na WIG20 są następujące:                     H (marzec), M (czerwiec), U (wrzesień), Z (grudzień);

rr            – dwie ostatnie cyfry roku wygaśnięcia;

xx           – mnożnik.

Dla przykładu FW20M1820 – kontrakt terminowy typu futures na indeksie WIG20 wygasający w czerwcu 2018 roku, posiadający mnożnik 20.

Kurs kontraktu podaje się w punktach, a cenę ustala się mnożąc kurs przez mnożnik. W przypadku kontraktów na WIG20 mnożnik wynosi 20 PLN. Dla przykładu, dla kursu kontraktu 2250 pkt, cena równa jest 45 000 zł (2250 pkt x 20 PLN).

Dźwignia finansowa oraz depozyt zabezpieczający

Największym atutem kontraktów terminowych jest dźwignia finansowa wynikająca z zastosowania depozytów zabezpieczających. Załóżmy, że inwestor zawarł kontrakt futures na kupno 100 akcji państwowej spółki PKN Orlen, po cenie 120 zł od sztuki. Wartość transakcji wynosi 100 x 120 zł = 12 000 zł. Dzięki dźwigni finansowej inwestor nie musi posiadać całej kwoty, a jedynie wartość depozytu zabezpieczającego, która kształtuje się zazwyczaj na poziomie około 10% (w tym przypadku 1200 zł). Z tego wynika zależność, że inwestor może osiągnąć 10-krotnie większe zyski, ale również ponieść 10-krotnie wyższą stratę zainwestowanych środków. Wielkość depozytu wyznaczana jest przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych, a dom maklerski może w razie konieczności zwiększyć ich wysokość, w celu ograniczenia strat.

Pozycja długa oraz krótka na kontrakcie terminowym

Pozycja długa (long) tyczy się „nabywcy” kontraktu, czyli osoby, która zobowiązuje się do zakupienia określonej ilości instrumentów za wskazaną cenę w przyszłości. Natomiast pozycję krótką (short) zajmuje sprzedawca kontraktu, który zobowiązuje się sprzedać określoną ilość instrumentów za wskazaną cenę w przyszłości.

Osoby zawierające pozycję długą oczekują na wzrost cen, żeby kupić instrument po cenie kontraktu, a następnie sprzedać po korzystniejszej cenie rynkowej. W chwili rozliczania kontraktu posiadacz pozycji typu long otrzyma różnicę pomiędzy ceną aktualną a ceną kontraktu. Jeżeli jednak cena rynkowa okaże się niższa od kontraktowej, wówczas inwestor będzie musiał dopłacić.

Sprzedawcy kontraktu (posiadający pozycję typu short) liczą na odwrotną sytuację do poprzedniej – spadek cen. Jeżeli ceny rynkowe będą niższe od ceny kontraktu, sprzedający zarobi różnicę pomiędzy ceną kontraktową a rynkową (tak jakby kupił instrument za cenę rynkową, a sprzedał za kontraktową). Przykładem tego typu operacji jest opisywany na początku wpisu pan Kowalski, który sprzedał złoto drożej, a kupił taniej oraz zarobił różnicę cenową. Niestety w przypadku wzrostu cen, osoba posiadająca pozycję krótką poniesie stratę.

kontrakty terminowe

Mam nadzieję, że ten wpis w zrozumiały sposób wyjaśnia pojęcie kontraktów terminowych oraz ich wykorzystanie na rynku finansowym. Dodatkowo zachęcam do przeczytania poprzedniego wpisu z serii „W co inwestować” dotyczącego akcji oraz obligacji.

Co o tym sądzisz?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *