Gospodarka rynkowa – czyli skuteczny mechanizm podaży i popytu

Przed rozpoczęciem inwestowania własnych pieniędzy bardzo ważne jest zrozumienie, gdzie dokładnie zawiera się transakcje instrumentami finansowymi. To rynek finansowy, który jest jedynie częścią gospodarki rynkowej, a ta z kolei całej gospodarki państwa.

Zacznijmy od początku. Co to jest gospodarka? To forma systemu (czyli wszystkie mechanizmy i warunki działania podmiotów gospodarczych) uwarunkowana przez konkretne rozwiązania instytucjonalne, społeczne czy polityczne, której podstawowym celem jest wytworzenie towarów i usług (żeby zaspokoić potrzeby konsumentów). Zasoby gospodarcze to kapitał, ziemia i praca.

Istnieje szeroki zakres klasyfikacji gospodarczej, ten który nas interesuje uwarunkowany jest rodzajem mechanizmu regulacyjnego:

  • Tradycyjny – społeczeństwo, żyje zgodnie z ustalonymi zwyczajami i tradycjami (co i w jaki sposób ma być wyprodukowane nie stanowi problemów ekonomicznych);
  • Rynkowy – ten opiszę szczegółowo później;
  • Nakazowy – decyzje dotyczące produkcji podejmowane są centralnie oraz przekazywane podległym jednostkom jako odgórnie obowiązujące;
  • Mieszany.

Z powyższej klasyfikacji wyłania się pojęcie stanowiące dzisiejszy problem badawczy. Gospodarka rynkowa to system, w którym regulatorem i koordynatorem procesów gospodarczych jest samoczynnie działający MECHANIZM RYNKOWY.

Ten uproszczony rysunek w najszybszy sposób prezentuje to, co chciałbym teraz przedstawić w odrobinkę bardziej rozszerzonej wersji. Dwie krzywe: popytu D i podaży S.

Krzywa popytu D (ang. Demand) obrazuje zależność ilości dóbr oraz usług, jakie konsumenci chcą nabyć przy każdym poziomie ceny w danym okresie. W dużym uproszczeniu, gdy cena spada, wówczas popyt wzrasta, natomiast gdy cena rośnie – popyt maleje.

Krzywa podaży S (ang. Supply) przedstawia zależność ilości dóbr oraz usług, jakie producenci chcą dostarczyć na rynek przy każdym poziomie cen w danym okresie. Spadek cen towarzyszy spadkowi podaży, natomiast wzrost cen przekłada się na wzrost podaży.

Przecięcie się tych dwóch wykresów wyznacza tzw. cenę równowagi rynkowej, przy której podaż (ilość oferowanych dóbr i usług) oraz popyt (ilość dóbr i usług, które konsumenci chcą nabyć) się równoważą.

Tak wyznaczona cena jest efektem działania niewidzialnej ręki rynku. Po raz pierwszy metafora „niewidzialnej ręki” została użyta przez szkockiego myśliciela i filozofa Adama Smitha w dziele pt. „Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów”, w którym to argumentuje, że uczestnicy rynku, zmotywowani chęcią osiągnięcia jak największych zysków prywatnych przyczyniają się do zwiększenia całego przychodu społecznego. Działanie niewidzialnej ręki rynku w praktyce wygląda następująco: gdy rynkowa cena produkcji nie jest w równowadze, wcześniej czy później ulegnie ona zmianie, tzn. nadwyżka podaży zmusza sprzedawców do obniżenia cen, natomiast nadwyżka popytu do podnoszenia cen w celu maksymalizacji zysków. To jest cała filozofia zasady podaży i popytu.

Wracając do gospodarki rynkowej, wyodrębnia się jej 5 zasadniczych cech. Warto się z nimi zapoznać, ponieważ z własnego doświadczenia wiem, że ich znajomość znacznie ułatwia dokładne zrozumienie działania tego rodzaju systemu gospodarczego.

W gospodarce rynkowej są wyszczególnione 3 podmioty, posiadające określone funkcje.

Państwo:

  • Funkcja adaptacyjna – podejmowanie działań zgodnie ze zmieniającymi się uwarunkowaniami zewnętrznymi (stosunki narodowe, konflikty zbrojne);
  • Funkcja stabilizacyjna – jak sama nazwa wskazuje stabilizacja koniunktury gospodarczej w dłuższym okresie (za pomocą podatków, podaży pieniądza, walki z bezrobociem);
  • Funkcja alokacyjna – optymalna alokacja zasobów, tzn. przypisywanie zasobów do możliwości ich użycia;
  • Funkcja redystrybucyjna – działania skierowane do zniwelowania zbyt dużych różnic dochodowych i majątkowych (jej celem jest przyczynianie się do wyrównania poziomu życia w społeczeństwie).

Do realizacji powyższych funkcji państwo wykorzystuje cztery instrumenty polityki ekonomicznej:

Przedsiębiorstwo:

  • Funkcja produkcyjna (podażowa) – wytwarzanie dóbr i usług oraz kierowanie ich na rynek, zasilanie budżetu państwa podatkami, przyczynianie się do rozwoju technologicznego i technicznego, zachęcając kontrahentów do pracy;
  • Funkcja popytowa – zgłaszanie zapotrzebowania na czynniki produkcji (np. surowce, towary, środki transportu), korzystanie z usług innych przedsiębiorstw oferujących np. kredyty, ubezpieczenia;
  • Funkcja społeczna – bycie potencjalnym pracodawcą stwarzającym miejsca pracy, przyczynianie się tym samym do zmniejszenia bezrobocia oraz dostarczania dochodów zatrudnionym, miejscem rozwoju dzięki szkoleniom.

Gospodarstwo domowe:

  • Funkcja wytwórczo – zarobkowa – podejmowanie działań skierowanych na osiągnięciu dochodów (domowe produkcje);
  • Funkcja konsumpcyjna – dochód oraz oszczędności przeznaczane na zaspokojenie potrzeb gospodarstwa domowego.

Kończąc dzisiejsze przemyślenia chciałbym przedstawić ostatnie zestawienie. Jak każdy system gospodarczy, gospodarka rynkowa również ma swoje mocne i słabe strony. Nic na świecie nie jest przecież doskonałe.

Podsumowując, zapoznałeś się z systemem gospodarczym, jaki panuje w naszym kraju. W kolejnym kroku planuję przybliżyć Ci zasady działania składowej gospodarki rynkowej, czyli rynku finansowego, a następnie kapitałowego, na którym rozgrywa się handel instrumentami finansowymi m.in. na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

Zapraszamy do czytania oraz komentowania.

Inwestycyjnyporadnik.pl – zawsze w prosty sposób po świecie finansów.

Co o tym sądzisz?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *